Od jula do septembra 2026. godine, Mladi istraživači Srbije udružili su snage sa lokalnim zajednicama, mladima, međunarodnim volonterima, stručnjacima za zaštitu životne sredine i predstavnicima javnih institucija u pet volonterskih akcija širom Srbije, u okviru projekta „Dijalog, partnerstvo i volontiranje – za biodiverzitet” (Dialogue, Partnership and Volunteering – for Biodiversity), koji se sprovodi u okviru programa BOOST Balkans.
Od obala jezera i močvarnih područja do šuma i sela na Goliji, volonteri su odgovarali na različite potrebe životne sredine — unapređivali staništa divljih životinja, uklanjali otpad i brinuli o prirodnim područjima. Svaka akcija pokazala je kako zajedničkim angažovanjem brigu o prirodi možemo pretvoriti u konkretne promene.
Obnova prirode na delu: zaštita barske kornjače u Kraljevcu
U Specijalnom rezervatu prirode Kraljevac, u južnom Banatu na severu Srbije, više od 30 učesnika učestvovalo je u akciji unapređenja staništa barske kornjače (Emys orbicularis). Akciji su se pridružile i žene iz Deliblata, koje su svojim angažovanjem pokazale spremnost da doprinesu očuvanju prirode u svom kraju. Zajedno sa volonterima međunarodnog volonterskog kampa „Priče kraj jezera“, koji organizuje Sportsko ribolovačko društvo „Deliblato“, udružile su snage kako bi dale svoj doprinos ovoj inicijativi.
Akcija je nastala iz potrebe da se podrže istraživanja biologa koji prate populaciju barskih kornjača (Emys orbicularis) i da se njihova saznanja primene u unapređenju uslova za opstanak ove strogo zaštićene vrste u Srbiji. Volonteri su pomogli u postavljanju usmeravajućih barijera koje kornjačama omogućavaju bezbednije kretanje između jezera i mesta na kojima polažu jaja. Istovremeno, akcija je pružila podršku upravljaču zaštićenog područja u sprovođenju konkretnih mera zaštite i unapređenju staništa. Tako su povezani naučna istraživanja, praktičan rad na očuvanju prirode i angažovanje lokalne zajednice.
Zajedno za Gružu
Jezero Gruža, u centralnoj Srbiji, nedaleko od Kragujevca, važan je vodni resurs iz kojeg se vodom za piće snabdeva više od 300.000 ljudi u Kragujevcu i okolini. Volonterska akcija „Gruža + | Akcija za čiste obale”, koju je organizovalo udruženje Ekomar, okupila je lokalno stanovništvo i međunarodne volontere koji su boravili na jezeru u okviru međunarodnog volonterskog kampa „Gružanska ekološka misija“.
Vođeni porukom „Gružu čuvamo zajedno”, učesnici su uklanjali nagomilani otpad sa obale i ukazivali na značaj zaštite jezera i odgovornog odnosa prema prirodnim resursima. Akcija je podstakla mlade, žene i druge članove zajednice da ličnim primerom pokažu da odgovornost prema prirodi počinje od svakog pojedinca. Interesovanje lokalnih medija i predstavnika akademskih institucija ukazalo je i na mogućnosti za dalju saradnju u očuvanju ovog vrednog slatkovodnog ekosistema.
Obnova staništa na Obedskoj bari
Specijalni rezervat prirode Obedska bara, u Sremu na severu Srbije, močvarno je područje od međunarodnog značaja, priznato prema Ramsarskoj konvenciji. Ono pruža vredna staništa brojnim vrstama ptica i drugim divljim životinjama. Održavanje ovih staništa, uključujući vlažne livade i otvorene površine, važno je za očuvanje biodiverziteta i opstanak vrsta koje od njih zavise.
U okviru volonterske akcije lokalno stanovništvo, mladi i volonteri međunarodnog volonterskog kampa „Bird’s Eldorado” dali su svoj doprinos očuvanju ovog područja uklanjanjem granja i zarasle vegetacije na odabranim lokacijama. Više od 30 volontera je kroz rad na terenu pomoglo u održavanju vlažnog staništa i očuvanju prirodnih vrednosti ovog jedinstvenog močvarnog ekosistema.
Zajedno za čistiju Goliju
U selima Rudno i Devići u Parku prirode „Golija“, u jugozapadnoj Srbiji, organizacija „Udruženje rudnjanskih domaćina“ organizovalo je dve volonterske akcije usmerene na zaštitu životne sredine i biodiverziteta. U njima je učestvovalo oko 150 ljudi, među kojima su bili meštani, mladi i volonteri iz Sjenice i Kraljeva, kao i predstavnici partnerskih organizacija i javnih institucija.
Aktivnosti su obuhvatile sakupljanje otpada, uklanjanje nepoželjne i invazivne vegetacije, održavanje zelenih površina i uređenje javnih prostora. Samo u Rudnu je uz pomoć mehanizacije, sa divlje deponije uklonjeno oko 12 tona kabastog i komunalnog otpada. Uz podršku lokalnih institucija i javnih službi, ove akcije pokazale su da angažovanje građana i saradnja različitih učesnika mogu doprineti očuvanju prirodnog nasleđa i stvaranju čistijeg i zdravijeg okruženja.
Mali koraci, veliki značaj
Zaštita prirode ne počinje uvek velikim rešenjima. Ponekad počinje tako što se ljudi okupe, preuzmu inicijativu i učine nešto dobro za zajednicu u kojoj žive. Svaka akcija je važna kada su građani spremni da se uključe.
Pet volonterskih akcija okupilo je ljude oko zajedničkog cilja – zaštite i obnove prirode i biodiverziteta kroz konkretne aktivnosti u lokalnim zajednicama. Učešćem meštana, mladih, žena, međunarodnih volontera, stručnjaka i predstavnika institucija, ove aktivnosti nam pokazuju da aktivni građani uvek mogu da pokrenu promene kada preuzmu odgovornost za mesta u kojima žive i udruže se, kako bi ih sačuvali.
Ove aktivnosti se realizuju kroz projekat “Dijalog, partnerstvo i volontiranje – za biodiverzitet!” koji Mladi istraživači Srbije realizuju u okviru BOOST Balkans projekta koji podržava Francuska agencija za razvoj (AFD) i sprovodi ALDA Evropska asocijacija za lokalnu demokratiju (ALDA Balkans) i projekta „Volonteri za prirodu“, koji sprovode Mladi istraživači Srbije u partnerstvu sa organizacijama Tim42 i Inženjeri zaštite životne sredine, uz finansijsku podršku Evropske unije.
